Zdjęcia ze ślubu

Koledzy mówili do niego „Brok”. Wcześniej prowadził zakład fotograficzny, więc fotografowanie ślubu było rzeczą najoczywistszą pod słońcem.

Tylko, że ten ślub odbywał się 13 sierpnia 1944 roku, w samym środku powstańczej Warszawy. A akowskie pseudonimy mięli także: ksiądz, państwo młodzi i większość uczestników uroczystości.

fot. Eugeniusz Lokajski, Muzeum Powstania Warszawskiego

fot. Eugeniusz Lokajski, zbiory Muzeum Powstania Warszawskiego

Od pierwszych dni sierpnia „Brok” był oficerem łącznikowym sztabu okręgu AK i miał uprawnieniem do noszenia i używaniu aparatu fotograficznego. Kilkaset zdjęć ukazujących życie mieszkańców i żołnierzy Śródmieścia to jeden z najważniejszych dokumentów Powstania.

Utrwalił – na pojedynczych kadrach, sekwencjach, czasem jako minireportaże – kolejne etapy zmagań, małe zwycięstwa. Zmieniająca się sceneria. Coraz mniej chwil wytchnienia. Coraz więcej ofiar. I nastroje. Od pierwszych dni, pełnych radości i dostatku, po zmęczenie. Bezradność cywili. Często niechęć i żal.
A ten ślub – to było już w drugim tygodniu powstania – to już nie były dni euforii.

fot. Eugeniusz Lokajski
Strony albumu: „Brok” Eugeniusz Lokajski 1908-1944 Fotoreporter.

Tramwaj ze Śródmieścia

Zdjęcia robione z ukrycia: opustoszałe ulice, unieruchomione tramwaje, zniszczone czołgi. Pożary i zgliszcza. Chwile odpoczynku i namiastka normalnego życia tylko na małych, zamkniętych podwórkach. Mieszkaniach zamienionych na kwatery, szpitale, zbrojownie. Podwórka kaplice i podwórka cmentarze.

Z kadrami wywalczonymi każdego dnia wracał do ciemni.

Zginął w 56 dniu powstania, starając się dotrzeć do sklepu fotograficznego, po brakujące materiały. Jego nazwiska nie znajdziemy na tablicach pomnika w Bayeux.

Eugeniusz Lokajski
Brok

***

Negatywy brata ocaliła Zofiia Lokajska-Domańska.

___________

Eugeniusz Lokajski „Brok”
(1908-1944) Urodził się w Warszawie. Lekkoatleta, olimpijczyk, wielokrotny mistrz Polski. Ukończył warszawski Instytut Wychowania Fizycznego. Później został wykładowcą tej szkoły.  Fotoamator. Brał udział w kampanii wrześniowej. W czasie okupacji oficjalnie pracował w laboratoriach fotograficznych. Był oficerem AK. Zajmował się dokumentacją niemieckich zbrodni i przebiegu Powstania. Zginął 25 września w Śródmieściu.
Publikacje: zdjęcia zamieszczano w powstańczych biuletynach, kilkakrotnie (np. po upadku PASTY) odbyły się pokazy filmowe.
W 2007 ukazał się album: „Brok” Eugeniusz Lokajski 1908-1944 Fotoreporter.

___________

Byli filmowcami i fotoreporterami Komendy Głównej AK lub Delegatury Rządu RP na Kraj. Ich jedyną bronią były obiektywy aparatów i kamer.  To nazwiska tylko niektórych…

Filmowcy:
Antoni Bohdziewicz „Wiktor”
Jerzy Gabryelski – reżyser
Jerzy Zarzycki „Pik”

Fotoreporterzy:
Eugeniusz Haneman
Sylwester Braun – „Kris”
Stanisław Bala – „Giza”