Duble z getta

Ujęcie 1: Głodne dzieci oglądają witrynę sklepu spożywczego. Ujęcie 2: Biuro urzędnika ozdobione świecznikiem chanukowym. To maj 1942 r. w warszawskim getcie. Ale świecznik o tej porze roku, zamiast w grudniu? Ujęcie 3: Dzieci zaglądają do tego samego sklepu, tylko wyglądają na jeszcze bardziej głodne. Te same dzieci? Tak. Nie zdaje nam się – to profesjonalne duble nakręcone w warszawskim getcie przez hitlerowców.

Yael Hersonski ruszyła tropem puszki filmowej z napisem „Getto” z niemieckiego archiwum. Odkryła, że jednym z operatorów tego niedokończonego przez nazistów filmu był Willy Wist.

Kadr z filmu Yael Hersonski.

Archiwum w Berlinie. Kadr z filmu Yael Hersonski.

Ujęcie 4: Grają skrzypce i akordeon, pary tańczą wśród bogato zastawionych stołów. Życie w getcie według machiny propagandowej III Rzeszy. Dokumentalistka zestawia te obrazy ze wspomnieniami z getta i obrazami znanymi z filmów Polańskiego i Spielberga. W zapiskach wielu osób odnalazła ślad kręcenia scen przez nazistowskich propagandzistów.

Kadr z filmu Yael Hersonski.

Kadr z filmu Yael Hersonski.

Ujęcie 5: Mały pokój w mieszkaniu z nieprawdopodobnie stłoczonymi meblami i  barłogami do spania. Podobne obrazy, coraz bardziej poruszające. Trudno to dziś oglądać. Jeszcze trudniej pogodzić się z tym, że gebelsowski narrator wyraźnie sugeruje, że taki brak „porządku” trudno dłużej tolerować i „problem trzeba rozwiązać”.

To już nie tylko inny punkt ustawienia kamery, inny punk widzenia, to manipulacja. Po wojnie wiele z ujęć weszło do obiegu zasobów dokumentalnych i było używanych jako ilustracja w programach historycznych. Nikt nie podjął się ich badania i refleksji, że pochodzą z zasobów filmowych propagandy nazistowskiej.

Oficjalny zwiastun „Niedokończonego filmu”

Ujęcie 6: Przechodnie mijają małe, wychudzone dzieci pod murem kamienicy. Mijają ciała zmarłych leżące na chodniku.

Wstrząsające jest wyznanie jednej z bohaterek wspominającej, że dopiero teraz porusza ją ten widok: teraz znowu jest człowiekiem. Wtedy na słabość i łzy pozwoliła sobie tylko raz, po tym jak przypadkowo upadła na leżące na chodniku ciało.


____________
Dokument Yael Hersonski „Niedokończony film” (A Film Unfinished) został nagrodzony na festiwalu w Sundance w 2010 r.
Więcej na stronie filmu: afilmunfinished.com

Tags: , ,

No Responses to “Duble z getta”

Leave a Reply